[licealista]

Na polskim rynku istnieje wiele przekładów baśni Grimm, każdy z nich bardzo się od siebie różni. Brakuje kawałków tekstu oryginału, a zamiast tego pojawiają się nowe wątki... i dlaczego to wszystko?
Czy to dlatego, aby bajki nabrały baśniowych cech? Czy są kierowane głównie do dzieci?

[Tammar]

Czytałam różne wersje tych samych "Baśni Braci Grimm". Mnogość wersji / przekładów (z naciskiem na to pierwsze ) wiąże się z :

Po pierwsze - istnieniem licznych, różnych, niezależnych wydawnictw. Ponieważ prawa autorskie Wilhelma i Jacoba Karlów wygasły już ponad 100 lat temu, ich dzieła stały się niejako "własnością publiczną", która może być nieodpłatnie wykorzystywana. W zależność od wieku odbiorcy (czy jest to dziecko 3- czy 10- letnie) pisze się różne, krótsze czy dłuższe wersje, stosując prostsze lub trudniejsze składnie zdaniowe, słowa mniej lub bardziej trudne. Tak więc dostosowanie się do potrzeb dziecka odgrywa bardzo ważną rolę. Na innym "poziomie językowym" stoją książeczki, które czytane są dzieciom dopiero uczącym się czytać, a na innym takie, które są przeznaczone dla dzieci w wieku starszym. Kolejną rzeczą, którą chcę zaznaczyć jest to, iż wydawanie takiego samego tekstu przez różne wydawnictwa stanowiłoby po prostu nonsens: zatraca się sens rywalizacji na rynku, skoro wszyscy oferują to samo (pomijając formę wydania). Lecz, zostawiając te abstrakcyjne rozmyślania, ważniejszym problemem byłby fakt, iż autor pierwszej wersji byłby okradziony przez inne wydawnictwa. (Nie mam tu na myśli oczywiście braci Grimm (Karl) )

Po drugie - pierwowzory "Baśni Braci Grimm" zawierają wiele wątków drastycznych, które są pomijane ze względu na współczesne wzorce wychowania. Przeczytałam dwa pokaźne tomy baśni Karlów i byłam zaskoczona ilością krwawych scen, np. w oryginale przybrane siostry Kopciuszka obcinają sobie pięty nożem, aby wcisnąć się w szklany bucik. Myślę, że ten jeden epizod wystarczy, aby uargumentować słuszność zmian i pominięć we współczesnych wersjach tej i innych bajek.

[niniel55]

Wersje różnią się pod względem stopnia pedagogizacji, czyli przystosowania tekstu do potrzeb czytelnika. Według mnie jest to zabieg konieczny, gdy opowieści mają być przeznaczone dla dzieci (wersje oryginalne są często brutalne, ponure i krwawe). Niektórzy tłumacze jednak tak daleko odchodzą od pierwowzoru, że czasami wypacza to sens tekstu i utrudnia zrozumienie. Prosty przykład: Czewony Kapturek zjedzony przez wilka - tego nie trzeba zmieniać (co ma miejsce bardzo często), bo to, co dla dorosłych jest dosłowne, dzieci odbierają symbolicznie.

A moje ulubione tłumaczenie baśni Braci Grimm? Wersja autorstwa pani Elizy Pieciul-Karmińskiej. Bliska oryginałowi, nie przesłodzona.

[p1fo]

Ja jestem jednak za zmienioną wersją Czerwonego Kapturka. Niektóre dzieci mają bardzo bujną wyobraźnię i nie wiem czy dobrze by zniosły nagłą śmierć protagonistki. Wystarczy, że mamy zjadanie babci, która później zostaje uratowana. W dzisiejszych czasach ludzie po prostu chcą happy endu i nie są przyzwyczajenie do takich okrucieństw na codzień (dziś nie widuje się publicznych egzekucji, itp. )

[niniel55]

Napisał p1fo

Ja jestem jednak za zmienioną wersją Czerwonego Kapturka. Niektóre dzieci mają bardzo bujną wyobraźnię i nie wiem czy dobrze by zniosły nagłą śmierć protagonistki. Wystarczy, że mamy zjadanie babci, która później zostaje uratowana. W dzisiejszych czasach ludzie po prostu chcą happy endu i nie są przyzwyczajenie do takich okrucieństw na codzień (dziś nie widuje się publicznych egzekucji, itp. )

Ale tam przecież jest happy end, a to, że wilk zjada babcię, nie jest takie straszne. Przecież w baśni nie ma brutalnego opisu pożerania babci przez żądną krwi bestię z ogromnymi kłami. Wilk babcię zjada i koniec. Więcej okrucieństwa jest w grach komputerowych, czy nawet w codziennych wiadomościach. Wszystko zależy od sposobu kreowania sytuacji, a nie od samych zdarzeń. Dlatego właśnie jestem ZA jak najwierniejszym przekładom baśni.

[p1fo]

Napisał niniel55

Ale tam przecież jest happy end, a to, że wilk zjada babcię, nie jest takie straszne. Przecież w baśni nie ma brutalnego opisu pożerania babci przez żądną krwi bestię z ogromnymi kłami. Wilk babcię zjada i koniec. Więcej okrucieństwa jest w grach komputerowych, czy nawet w codziennych wiadomościach. Wszystko zależy od sposobu kreowania sytuacji, a nie od samych zdarzeń. Dlatego właśnie jestem ZA jak najwierniejszym przekładom baśni.

Właśnie wyczytałem w wikipedii, że pozytywne zakończenie tej bajce nadali właśnie bracia Grimm ." The earlier parts of the tale agree so closely with Perrault's variant that it is almost certainly the source of the tale. However, they modified the ending; this version had the little girl and her grandmother saved by a huntsman who was after the wolf's skin; this ending is identical to that in the tale The Wolf and the Seven Young Kids, which appears to be the source."

Takie rozbieżności w tłumaczeniach można wytłumaczyć tym, że bracia wielokrotnie przeprawiali swoje bajki i były one na nowo wydawane. Tak więc przekłady mogą powstawać na podstawie różnych wersji danej bajki.

[niniel55]

Napisał p1fo

Właśnie wyczytałem w wikipedii, że pozytywne zakończenie tej bajce nadali właśnie bracia Grimm ." The earlier parts of the tale agree so closely with Perrault's variant that it is almost certainly the source of the tale. However, they modified the ending; this version had the little girl and her grandmother saved by a huntsman who was after the wolf's skin; this ending is identical to that in the tale The Wolf and the Seven Young Kids, which appears to be the source."

Takie rozbieżności w tłumaczeniach można wytłumaczyć tym, że bracia wielokrotnie przeprawiali swoje bajki i były one na nowo wydawane. Tak więc przekłady mogą powstawać na podstawie różnych wersji danej bajki.

Otóż to. Poza tym, baśnie nie były całkowicie nowe, były oparte na powieściach ludowych i mitach.

Tutaj można przeczytać ciekawy wywiad z panią Pieciul-Karmińską, autorką polskiej wersji baśni braci Grimm. Opowiada o swojej pracy nad tłumaczeniem, a niektóre zmiany, które wprowadziła do swojego przekładu są zaskakujące (na przykład, że zamiat złotej rybki jest turbot - tak jak w oryginale). Polecam artykuł, i oczywiście "Baśnie" pani Pieciul-Karmińskiej.

[niniel55]

Warto zwrócić również uwagę na fakt, że od śmierci braci Grimm minęło więcej niż 70 lat, więc jakiekolwiek prawa autorskie oraz majątkowe do ich tekstów wygasły. Oryginalne teksty można używać dowolnie, bez żadnego pozwolenia. Oczywiście nie tyczy się to tłumaczeń.

[Krecona_Karolina]

[quote=niniel55;15950]Wersje różnią się pod względem stopnia pedagogizacji, czyli przystosowania tekstu do potrzeb czytelnika. Według mnie jest to zabieg konieczny, gdy opowieści mają być przeznaczone dla dzieci (wersje oryginalne są często brutalne, ponure i krwawe).
Zgadzam się z tym że jeśli opowieści są skierowane szczególnie do dzieci, wtedy nie powinny zawierać drastycznych elementów, dlatego też istnieje wiele przekładów tych baśni.

[Krecona_Karolina]

Istnieje wiele przekładów baśni braci Grimm, które różnią się od oryginału, może to zależeć od tego do jakiej grupy osób ten tekst jest skierowany, np. jeśli do dzieci wtedy przekład powinien zostać napisany najprostszym językiem aby odbiorcy go zrozumieli.