PDA

View Full Version : [FAQ] Jak robić napisy, żeby widz był z nich zadowolony.


31Darek
11-09-2010, 07:43
Jak robić napisy, żeby widz był z nich zadowolony.

Zdarza się, że tłumacz doskonale zna język, ale słabo orientuje się w potrzebach osób, które z napisów korzystają - to oczywiste - bo sam tego nie potrzebuje. Dlatego postanowiłem spisać wszystkie uwagi, jakie nasuwały mi się w czasie oglądania różnych materiałów z napisami do nich.

1.ILOŚĆ ZNAKÓW W JEDNYM WIERSZU:

Jedna linia nie powinna być dłuższa niż 40/45 znaków (max 50 - ale tylko w wyjątkowych wypadkach i nie za często). Znak '...' zabiera cenne miejsce, więc trzeba się zastanowić czy na pewno jest potrzebny. W większości wypadków nie jest.

Doskonale wyłapujemy ze słuchu zawahanie, czy okrzyki bólu bez względu na to, w jakim języku się ktoś waha lub krzyczy z bólu :). Nie ma sensu opisywać wyrazów dźwiękonaśladowczych (np: Ugh, Ał, eee... etc.) oraz jakiś stałych, powtarzającymi się bardzo często fraz i zwrotów (np: sir, yes sir, ay ay sir, etc.). Nie ma także sensu opisywać zwrotów, jakie bohaterowie wygłaszają w 'obcych' językach (np: Jaffa Kree, Tel'n'ak, Kree Tok'ra, Qapla^ etc.).

Nie trzeba też rygorystycznie pilnować interpunkcji - ważniejsza jest ilość znaków w linii, nawet kosztem jakiegoś przecinka - szczególnie, kiedy dochodzimy do granicy 45 znaków. Oczywiście nie znaczy to, że trzeba zrezygnować z interpunkcji - jak wszystko w życiu, także i tę zasadę trzeba stosować z umiarem i z głową, ponieważ czasem brak lub źle postawiony przecinek może zmienić sens zdania, lub czasopism.

2.NIE WIĘCEJ NIŻ DWA WIERSZE W JEDNEJ LINI:

Maksymalnie dwa wiersze. W bardzo, bardzo wyjątkowych sytuacjach (tzn. jeden raz na 300 tłumaczonych filmów albo w naszej stopce/podpisie do filmu), mogą być trzy - ale wtedy niech wszystkie będą krótkie - tak aby całość nie przekraczała 120 znaków. Trzy wierszowe linie muszą być wyświetlane dłużej niż pojedyncze i podwójne. Tak więc można bez problemu podzielić jedną trzy wierszową linie na jedną dwuwierszową i drugą jednowierszową. Do rozdzielania linii służy znak '|' (bez spacji!).
Czas wyświetlania 40 znaków nie powinien być krótszy niż 2 sekundy. Im znaków jest więcej, tym czas ich ekspozycji powinien być dłuższy.

3.DIALOGI:

Czasem zdąża się i tak, że prawie jednocześnie mówią dwie osoby, wtedy stosujcie myślniki (i tylko wtedy - kiedy mówi jedna osoba, nie używamy myślnika), np:

[][]- Panie generale!|- Słucham, Jack.
[][]- Proszę tu szybko przyjść.|- Już idę.

Są dwie szkoły dzielenia dłuższych wypowiedzi, jedna mówi, żeby zaczynać w duecie a kończyć samodzielnie (a) a druga, żeby zaczynać samodzielnie a kończyć w duecie (b), np:

a) [][]- i wtedy tak.|- Ależ pułkowniku,
[][]nie może mi pan tego zrobić.

b) [][]Ależ pułkowniku,|nie może mi
[][]- pan tego zrobić.|- Mogę i zrobię.

Która z nich jest lepsza? Sposób pierwszy jest bardziej elegancki i nie zmusza widza do pamiętania poprzednich kwestii, aby zrozumieć bieżące. Ważne jest jednak dobre dobranie czasu początku i końca ekspozycji, żeby wątek się nie przerwał.

4.SKRACAĆ? ABSOLUTNIE TAK, SKRACAĆ:

Napisy nie mogą być ważniejsze od treści. Kiedy ogląda się film, najważniejszy staje się obraz i dźwięk, dlatego widz nie ma już czasu na 'zaawansowana' analizę treści napisów - napisy muszą więc oddawać sens, a nie być wiernym tłumaczeniem. Generalnie muszą być na tyle krótkie, żeby nie odwracać uwagi od obrazu i dźwięku.

DOBRE NAPISY POZNAJE SIĘ PO TYM, ŻE WIDZ NIE ZDAJE SOBIE SPRAWY Z ICH ISTNIENIA.

Dostaję maile z prośbą o wyjaśnienie, dlaczego napisy należy skracać. Większość z osób, które do mnie piszą, sugeruje, że wręcz przeciwnie - według nich im więcej jest napisane tym lepiej. Myślę, że bardzo dobrze można to wyjaśnić na przykładzie serialu Lost. Otóż w tym serialu pojawia się dużo widocznych tylko przez chwilę elementów, np w 17 odcinku, kiedy koreańskie dziecko ogląda telewizję na ekranie tego telewizora, pojawia się na ułamek sekundy Hurley... Na anglojęzycznych forach można poczytać o bardzo wielu innych takich serialowych smaczkach. Na polskich mówi się tylko o tych najbardziej widocznych. Wynika z tego, że ludzie, dla których język angielski jest natywnym, łatwiej je zauważają. Zrobiłem sondę pośród moich znajomych oglądających Losta z napisami i okazało się, że nikt z nich nawet jednego takiego elementu nie zauważył. I nic w tym dziwnego - po prostu napisy skutecznie odwróciły ich uwagę od tego.

Przykłady:

ŹLE:

[][]Tak... wydaje się być w tej chwili nieaktywne... | odbieram jedynie bardzo słabe odczyty energii... |
Sądzę, że możemy to bezpiecznie odizolować i zdecydowanie sądzę, że jest to warte zbadania.
[][]To może być również ostatnia broń tej cywilizacji... i klucz do rozwiązania zagadki, co się tu właściwie stało...

LEPIEJ:

[][]Wydaje się być nieaktywne,|odbieram słabe odczyty energii.
[][]Myślę, że da się to izolować|a jest to warte zbadania.
[][]To może być ostatnia broń tej cywilizacji|i klucz do rozwiązania zagadki,
[][]co się tu właściwie stało.

DOBRZE:

[][]Nie jest aktywne,|tylko słabe odczyty energii.
[][]Myślę, że to jest warte zbadania.
[][]To może być klucz do tego|co się tutaj wydarzyło.

Pamiętaj, szanowny tłumaczu, że większość ludzi, jest tak skonstruowana, że to, co w jednostce czasu jest w stanie usłyszeć, daleko wykracza poza to, co w tej samej jednostce czasu może przeczytać. Szczególnie wtedy, kiedy czytanie to jest tylko dodatkiem, bo w tym samym czasie umysł skupia się na oglądaniu obrazu i słuchaniu dźwięku. Dlatego wypowiedzi trzeba skracać. Ale ich znaczenie trzeba zachować.

5.FORMAT NAPISÓW:

Format czasowy TMP jest za mało dokładny... Dlatego bardzo, bardzo proszę, róbcie napisy w formacie klatkowym lub MPL2. I tu gorąco polecam edytor Subedit. Jest najlepszy. Zapewnia ogromną swobodę pracy przy zachowaniu całkowitej kontroli nad czasem wyświetlania napisów.

Format MPL2 ma jedną przewagę nad formatem klatkowym - jest formatem czasowym i nie zależy od ilości fps-ów filmu - dzięki czemu można go przeliczyć na bieżąco, jeżeli w trakcie robienia korekty widzimy, że daną kwestię trzeba przesunąć o pół sekundy, to po prostu dodajemy do wartości czasu 5 (1 jednostka mpl2 to 1/10 sekundy) i już. Bardzo często to się przydaje. Przynajmniej tym, którzy zwracają uwagę na jakość robionych przez siebie napisów.

6.SYNCHRONIZACJA:

Napisy muszą być dobrze dopasowane. Trzeba dobrze wybrać czas, kiedy zaczną się wyświetlać oraz czas, kiedy zgasną. Napisy nie mogą wyświetlać się za długo i wchodzić na następną scenę i nie mogą znikać za wcześnie. Wbrew pozorom nie jest to wcale trudne do osiągnięcia, wymaga tylko nabrania wprawy w dosługiwaniu się Subeditem.

7.ORTOGRAFIA:

Błędy ortograficzne - niestety przeszkadzają, bo odwracają uwagę od treści poprzez skupienie jego uwagi nad błędem właśnie (wiele razy zdążyło mi się zgubić wątek, bo zastanawiałem się na jakimś kwiatkiem ortograficznym, zamiast śledzić akcję filmu), podobnie jest z napisami bez pl-literek...

Ale jak wiadomo, nie myli się tylko ten, który nic nie robi. Wystarczy więc sprawdzić tekst za pomocą jakiegoś programu sprawdzającego pisownię (np. Word, Works, Writer) jednak wcześniej warto pamiętać, aby zamienić znak '|' na 'spacja<>spacja', a po zakończeniu sprawdzania odwrotnie, czyli 'spacja<>spacja' na '|'.

Trzeba jeszcze pamiętać o dwóch ważnych rzeczach:

Po pierwsze - napisy robimy po polsku, a nasza pisownia w przeciwieństwie do pisowni angielskiej nie przewiduje stosowania apostrofu w co drugim zdaniu.

Po drugie - napisy to nie list do przyjaciela, więc zaimki osobowe (ty, jego, on, ich, pan, pani, ciebie, tobie) piszemy małą literą.

8.TERMINOLOGIA:

Terminologia - no cóż, kto pierwszy ten lepszy. Więc stosujcie takie nazewnictwo, jakie było już stosowane w poprzednich napisach. Chodzi o to, żeby nie robić "czytelnikowi" wody z mózgu nazywaniem tej samej rzeczy w różny sposób. Stosowaną do tej pory terminologię można poznać oglądając poprzednie odcinki z gotowymi już napisami.

9.CYTATY W NAPISACH:

Często zdarza się, że postacie tłumaczonych filmów śpiewają albo rozmawiają przez radiostacje etc. I co wtedy? IMHO najlepiej wykorzystać znak '/', który przez większość playerów zostanie zinterpretowany jako znak sterujący nakazujący wyświetlenie tak oznaczonego wiersza kursywą. Trzeba tylko pamiętać, że znak sterujący '|' jest silniejszy od '/'. Dlatego jeżeli oba wiersze mają być wyświetlane kursywą, to trzeba od znaku '/' rozpocząć każdy z wierszy.

31Darek
11-09-2010, 07:43
10.UWAGI NA MARGINESIE:

Napisy to nie kabaret ani notatnik. Więc informacje związane z wersją, sposobem dopasowania, komentarze od tłumacza najlepiej umieścić w osobnym pliku tekstowym, który potem dołącza się do archiwum z napisami.

11.PROGRAM DIAGNOSTYCZNY NapChech

/ Uwaga własna. Program niedostępny, przestarzały. Polecam Subtitle Workshop/


12.OMÓWIENIE TYPOWYCH BŁĘDÓW:

W tej części FAQ omówię typowe błędy techniczne popełniane przez początkujących tłumaczy, na przykładach opublikowanych w Internecie napisów.


Zbyt mały czas ekspozycji napisów oraz drobne błędy redakcyjno-ortograficzne:

ŹLE:

[12033][12045]Linda, zanim to zrobisz,
[12045][12061]Zastanów się naprawdę mocno, co się stanie,
[12061][12090]Gdy to się wyda.|Nie potrafię sobie wyobrazić Twojego szefa
[12090][12108]Dającego Ci podwyżkę za|udzielanie się tutaj. A ty?
[12108][12128]Chyba, że Ty i Jack|ukradliście razemsamolot.
[12128][12143]I planujecie go wykorzystać w Corstar,

LEPIEJ:

[12034][12070]Linda, zanim to zrobisz, zastanów się naprawdę|mocno, co się stanie, gdy to się wyda.
[12070][12109]Nie potrafię sobie wyobrazić twojego szefa|dającego ci podwyżkę za udzielanie się tutaj.
[12110][12143]Chyba, że ty i Jack ukradliście razem samolot.|I planujecie go wykorzystać w Corstar.

NAJLEPIEJ:

[12034][12070]Zanim to zrobisz, to pomyśl|co się stanie, gdy to się wyda.
[12070][12109]Już widzę jak twój szef|daje ci za to podwyżkę.
[12110][12143]Chyba, że razem ukradliście samolot|i chcecie go wykorzystać w Corstar.

Napisy to nie list. Więc pisanie 'ty', 'wy', 'pan', 'twoje', 'ci' etc od wielkiej litery nie jest na miejscu. Napisy to nie wiersz, wiec zaczynanie każdej linii od wielkiej litery także nie jest na miejscu. Zdania kończy się kropką, a nie przecinkiem. Warto też użyć jakiegoś spellcheckera, dzięki czemu można wyłapać takie proste błędy jak np. "razemsamolot". Swoją drogą jedną z najlepszych znanych mi metod samodzielnej korekty jest po prostu obejrzeć film ze swoimi napisami.

Napisy w języku polskim powinna tworzyć osoba, dla której język polski jest językiem natywnym.
W przeciwnym wypadku mogą się trafić takie kwiatki:

{1781}{1838}Pojedynczy strzał z automata średniego kalibru prosto w kark.
{7202}{7283}Wasza gospodyni tutaj złapała jakiś 7.62 x 39 mm.
{24438}{24489}Kula co może przylecieć z dowolnego miejsca, zabrać każdego?
{27004}{27066}Jan Kowalski, wiek 40-tka wczesna 50-tka.
{37620}{37728}Wiesz, gwiazdowy uczeń z takimi osiągami...
{41152}{41238}tylko w pięciu przypadkach mamy śmierć nadaną pojedynczym strzałem.

13.EPILOG

Skoro doszedłeś do tego miejsca, to znaczy, że zależy Ci na jakości robionych przez Ciebie napisów. I tak trzymaj!

FAQ tworzyli: januszek, Wiewiór, Pawlak, P.AL.M., Tomek, Budzik oraz zbyxo.

źródło: http://www.usenet-replayer.com/faq/alt.pl.divx.napisy.html

Ps.
Podstrona z faq nie działa, kopia pochodzi z mojego dysku.

Uzupełnieniem niech będzie artykuł pana Arkadiusza Belczyka - Tłumaczenie filmów. http://serwistlumacza.com/content/view/166/

student1206
06-07-2011, 16:42
Cenne uwagi ;) na pewno skorzystam :) dziękuję
Szczególnie podoba mi się podpowiedź co zrobić gdy jednocześnie mówią dwie osoby bo to bardzo problematyczna sprawa...

Rydzu
06-07-2011, 19:25
Nigdy bym nie podejrzewała, że aż tyle z tym pracy... Dziękuję za te wskazówki! :)

Queen Of The Horizon
06-12-2011, 12:01
Kapitalne posty! Rozwiałeś kilka moich wątpliwości i utwierdziłeś w przekonaniu, że siedziałam nad moimi napisami po nocach i dopracowywałam każdą literkę.

Co do programu SubEdit - polecam. Jest prosty w obsłudze i można bardzo precyzyjnie ustawić moment pojawienia się napisów. Nie wiem, czy można inaczej ustawić, ale ja pracowałam na formacie klatkowym w tym programie. Można go pobrać z internetu jako freeware.