It doesn’t matter who is right only who is left.

[Michał Nycz]

Dedykuję aurorze i Tomowi, ale zapraszam wszystkich.
Co zrobić z tytułową grą słowną?
Czy można oddać aluzję do prawej i lewej strony?
Czy zastąpić to po polsku inną aluzją (choćby do filmu) - "Nie liczy się prawo, lecz pięść" ;)
http://www.youtube.com/watch?v=fLDqzGV2aZI&feature=related
Czekam na propozycje. :)

pozdrawiam,
M

Edit: Aluzja jest tu chyba nieco chybionym słowem. Raczej właśnie "gra słów".
No i zapomniałem dodać, że zdanie opisuje wojnę. Przepraszam.

[aurora]

It doesn’t matter who is right only who is left.

Nieważne, kto jest czysty. Liczy się, kto jest czerwony.

Nieważne, kto jest prawy. Ważne, kto jest po lewej. - to pomysł moich współlokatorek

Nieważne, kto jest prawy. Ważne, kto jest lewy.;)

Nieważne, kto jest czerwony - ważne, kto jest czysty.;);)

[aurora]

Nieważne, kto był ofiarą, gdy po drugiej stronie padło mniej.

Nie liczy się, kto był ofiarą, gdy po drugiej stronie padło mniej.

Historia nie pamięta ocalonych dusz, ale ocalałe ciała (skóry).

[aurora]

Nieważne, kto został napadnięty - ważne, kto został.

[Michał Nycz]

Nieważne, kto został napadnięty - ważne, kto został.

A może Nieważne, kto napadnięty został - ważne, kto się ostał. ?:p

[Tom z Sopotu]

Piękne zdanie! Czyżby nie dało się ocalić pierwotnego sensu? Szlag... Muszę pokombinować. Pierwsze (wiem, niedoskonałe, bo bazujące bardziej na próbie ocalenia formy niż treści - chociaż może...?) skojarzenie:

Nieważne, kto miał prawo, ale kto zgarnął lewy.

:-)

Pomyślę jeszcze.

[Tom z Sopotu]

Nie, chyba jednak niczego bliższego oryginałowi na razie nie wymyślę. Wydaje mi się, że ta propozycja stanowi zresztą odpowiedź na pytanie "Czy można oddać aluzję do prawej i lewej strony?" i mimo wszystko zarazem zachowuje główny podtekst, w którym chodzi o to, że ważne jest, kto zwycięża, a nie kto ma rację.
Może ewentualnie jeszcze, żeby wykorzystać większą bliskość znaczeniową między "mieć" a "wziąć" niż "zgarnąć", wygładziłbym (nie wiem jednak, czy nie ryzykując niezrozumiałości tej karcianej nomenklatury):

Nieważne, kto miał prawo, ale kto wziął lewy.

[Tom z Sopotu]

Przyszło mi jeszcze przez noc do głowy, żeby "prawo" na "prawa" zamienić. Albo jeszcze uwydatnić strony: "Nieważne kto był prawy, ale kto zdobył lewy", ale to jakoś już sztucznawo brzmi, niestety.

A swoją drogą, ciekawe czy istnieje jakaś gra słów wykorzystujaca dziwną właściwość słówka "left", które w różnych formach, zależnie od sposobu użycia może oznaczać swoje własne przeciwieństwo ("opuścić" i "pozostać") - to by było dopiero wyzwanie dla tłumacza! :-)

[Michał Nycz]

Zdanie, które przytoczyłem na początku pochodzi z gry Medieval II Total War (totalwar.com). Wypowiadał je mongolski generał - po wyjściu patcha poprawili drugą część zdanie na "only who wins" - pewnie gra słowna była zbyt wysublimowana. Ja tam wolałem pierwszą wersję.
To co teraz?:(

[Tom z Sopotu]

No to gorzej. Dokonkretyzowanie sytuacji ogranicza metaforykę. Mongołowie pewnie nie grali w karty. ;-) Ciekawe, jak się to zdanie tłumaczy na mongolski.

[Michał Nycz]

Trzeba znaleźć jakiegoś historyka.
Myślę, że nie ma się co czepiać Mongołów jako takich, ale raczej szukać po prostu gry słownej ze średniowiecznym smaczkiem.:p
Zaproponowana zabawa jest oczywiście sztuką dla sztuki - w polskiej wersji gry pozostawiono angielskie dźwięki, ale tacy Francuzi i Niemcy przetłumaczyli sobie wszystko. :)

[Tom z Sopotu]

Trzeba znaleźć jakiegoś historyka. Myślę, że nie ma się co czepiać Mongołów jako takich, ale raczej szukać po prostu gry słownej ze średniowiecznym smaczkiem.:p

No niestety, w wypadku mojej propozycji jest różnica, czy to Mongołowie, czy np. średniowieczni Normanowie. Bo w średniowieczu karty były już znane np. w Europie, i "wzięcie lew" mogło być tu spokojnie metaforą zwycięstwa, natomiast u Azjatów - niekoniecznie. Przyznam, że nie mam pomysłu na uniwersalne, ponadkulturowe rozwiązanie, które zachowywałoby w miarę wiernie wszystkie płaszczyzny tej gry słów. I tak sam jestem zaskoczony, że udało się znaleźć jakiekolwiek. :)

[Michał Nycz]

No niestety, w wypadku mojej propozycji jest różnica, czy to Mongołowie, czy np. średniowieczni Normanowie. Bo w średniowieczu karty były już znane np. w Europie, i "wzięcie lew" mogło być tu spokojnie metaforą zwycięstwa, natomiast u Azjatów - niekoniecznie.
Nie, no tu masz oczywiście rację.
Przyznam, że nie mam pomysłu na uniwersalne, ponadkulturowe rozwiązanie, które zachowywałoby w miarę wiernie wszystkie płaszczyzny tej gry słów. I tak sam jestem zaskoczony, że udało się znaleźć jakiekolwiek. :)
Właśnie o takie rozwiązanie mi chodziło, gdy pisałem o średniowiecznym smaczku.
A co do kart, czy w średniowieczu funckjonowało już sformułowanie "wzięcie lew" ?
Bo jeśli włożysz je w usta Rogera I , to musisz być pewien, że on właśnie tak by powiedział, prawda?

[Tom z Sopotu]

A co do kart, czy w średniowieczu funckjonowało już sformułowanie "wzięcie lew" ? Bo jeśli włożysz je w usta Rogera I , to musisz być pewien, że on właśnie tak by powiedział, prawda?

Nie mam pojęcia, czy istniało, ale w tym samym stopniu nie wiem, czy w ówczesnym angielskim istniało wyrażenie "to be left". Kto wie, czy możliwość stworzenia takiej gry słów nie pojawiła się w angielskim np. dopiero około XVIII wieku i Roger I nie mógł również w ten sposób się wyrazić. Ta wypowiedź została stworzona na potrzeby współczesnego odbiorcy, nie ma w niej nawet śladu archaicznej stylizacji, więc chyba podobnie powinno być z tłumaczeniem. W tym sensie chyba jednak pewien być nie muszę. ;)

[Michał Nycz]

Zgoda.:) Zagalopowałem się.

Edit:

Ale też ...

Ta wypowiedź została stworzona na potrzeby współczesnego odbiorcy, nie ma w niej nawet śladu archaicznej stylizacji, więc chyba podobnie powinno być z tłumaczeniem. W tym sensie chyba jednak pewien być nie muszę.
Myślisz, że dzieciaki będą kojarzyły grę słowną, którą stworzyłeś? Nie przeczę, jest ambitna - pytanie, czy nie aż nazbyt.

[Tom z Sopotu]

Myślisz, że dzieciaki będą kojarzyły grę słowną, która stworzyłeś? Nie przeczę, jest ambitna - pytanie, czy nie aż nazbyt.

Zgoda - pewnie nie będą (ale też pamiętaj, że tworząc ją nie wiedziałem, że to na potrzeby dzieciaków), bo kto dziś jeszcze gra w karty? To jest niestety taki typ wyrażenia, który potrzebuje sekundy na zastanowienie, zanim się zajarzy, o co chodzi. Tak czy owak, lepszego pomysłu nie mam.

[Michał Nycz]

http://pl.youtube.com/watch?v=YgNJ_7lnhxU&feature=related

Czy to nie jest puszczanie oka do fanów Star Treka*? A jeśli tak, to czy mamy prawo odwołać się do funkcjonującego tłumaczenia frazy Today is a good day to die! ?

*wg. mnie tak.

[Tom z Sopotu]

Czy to nie jest puszczanie oka do fanów Star Treka*?
*wg. mnie tak.

Hmmm... Być może nie jestem wystarczająco oblatany w "Star Treku", ale dlaczego to miałoby być puszczanie oka akurat w stronę jego fanów? :confused:

[Michał Nycz]

http://en.wikiquote.org/wiki/Star_Trek:_The_Next_Generation

Repeated lines:


Worf: Today is a good day to Die!

[Tom z Sopotu]

Ejże - nie odważę się wprawdzie stwierdzić, że to zdanie jest starsze niż "Star Trek" (mało jest rzeczy starszych niż "Star Trek" ;) ), ale kto wie. Raczej jest starsze niż Worf. Ja je np. pamiętam z ust młodego jeszcze wówczas Kiefera Sutherlanda w filmie "Flatliners" (u nas chyba chodził jako "Linia życia"), ale wiem, że to nie był pierwszy raz, kiedy słyszałem tę frazę - ona już wtedy funkcjonowała jako cytat. Czyżby ze "Star Treku"? :) Jest na to szansa - nie wiem, w którym odcinku Worf po raz pierwszy używa tego powiedzonka, ale pierwsze epizody "The next generation" mogły się chyba pojawić krótko przed "Flatlinerami" - film jest jakoś z 1990 roku, zaczynałem wtedy studia, o ile pamętam. Myślę, że ten cytat musiał już wtedy funkcjonować od jakiegoś czasu.

[Tom z Sopotu]

Przy okazji - o ile kojarzę, pojawiła się w "Star Treku" także postać nazwiskiem Pulaski. Postaci o tym nazwisku zresztą wcale często pojawiają się w amerykańskich filmach (słynny musical "Hair" chociażby). Wygląda na to, że wedle Amerykanów jest to jakieś popularne nazwisko, na pewno najpopularniejsze z polskich nazwisk w Ameryce. Tymczasem nie wiem, czy w Polsce w ogóle ono występuje - był oczywiście ów jeden słynny Pulaski, może miał też jakichś przodków o tym nazwisku (i najwyraźniej sam narobił strasznie dużo dzieci w Ameryce ;) ), ale podejrzewam, że to była tylko jakaś epizodyczna odnoga rodu Puławskich na przykład, wypadek przy pracy jakiegoś urzędnika, ktory źle zapisal nazwisko ze słuchu. No bo czy kto słyszał kiedy o jakimś innym jeszcze rzeczywistym, nie filmowym Pułaskim, prócz tego co to walczył o wolność naszą i waszą? :D

[Michał Nycz]

http://pl.wikipedia.org/wiki/Antoni_Pu%C5%82aski
http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C3%B3zef_Pu%C5%82aski
http://pl.wikipedia.org/wiki/Franciszek_Ksawery_Pu%C5%82aski
http://pl.wikipedia.org/wiki/Kazimierz_Ferdynand_Pu%C5%82aski

za http://www.poles.org/Gorzynski.html
The Pulaski family of Pulazie in the Bielsk lands uses the Slepowron [literally - Blind Crow] crest as its seal.

[Michał Nycz]

http://company.yellowpages.pl/Polska/mazowieckie/Wyszkow/128714/index.html

http://www.zascianek.pl/Galeria/lukaszp/

http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/4210447

[Tom z Sopotu]

No dobra, pod naporem argumentów wycofuję się. :) Tzn. częściowo - bo popularność tego nazwiska w amerykańskich filmach wskazywałaby, że powinno to być nazwisko bardziej popularne niż Kowalski (kojarzę jednego tylko Kowalskiego z amerykańskiego filmu), czy Malinowski (w ogóle nie kojarzę).

[Michał Nycz]

A Sipowicza kojarzysz?
http://tbn0.google.com/images?q=tbn:23gjfSJszAYXbM:http://content.answers.com/main/content/wp/en/thumb/0/01/200px-Sipowicz-head.jpg
http://en.wikipedia.org/wiki/Andy_Sipowicz
http://www.urbandictionary.com/define.php?term=Sipowicz

[Tom z Sopotu]

Kojarzę, ale Sipowicz jest jeden, a Pułaskich dziesiątki! Skąd???

[Michał Nycz]

Dochodzę do wniosku, że to po prostu chęć twórców, by nazwisko bohatera budziło skojarzenia. A Pułaski chyba łatwiej wymówić niż Kościuszko.

[Tom z Sopotu]

Najśmieszniejsze zaś, że jeśli o skojarzenia chodzi, to Amerykanom wydaje się, że nazwiska kończące się na "-ski", to nazwiska typowo rosyjskie, a nie polskie. W czasie zimnej wojny dodawanie takiej końcówki do rozmaitych wyrazów było bodaj najczęstszym narzędziem antysowieckich dowcipów. No ale poziom wiedzy przeciętnego Amerykanina o świecie poza granicami jego państwa jest wręcz anegdotyczny, cóż się dziwić...

[Michał Nycz]

http://wiadomosci.wp.pl/kat,38214,wid,9858979,prasaWiadomosc.html?P%5Bpage %5D=1

Kiedy przerażona zagładą World Trade Center wstąpiła do baru na Manhattanie, aby dodać sobie otuchy kieliszkiem Bloody Mary, przypadkowo usłyszała rozmowę dwóch dobrze ubranych dżentelmenów. "Dziś jest tak samo jak w Pearl Harbor", westchnął jeden. "A co właściwie stało się w Pearl Harbor?", zapytał jego przyjaciel. "Wtedy Wietnamczycy zbombardowali port i przez to wybuchła wojna w Wietnamie", popisał się historyczną wiedzą zatroskany obywatel. :D

[Petro]

Co do tytułowej linijki, pozwolę sobie zaproponować:

Nieważne, kto był górą - ważne, kto dziś leży w dole

Zmienia trochę sens, ale jest chyba bardziej przejrzyste od karcianych skojarzeń.

[Tom z Sopotu]

Ano właśnie, bo temat nam się nieco zofftopił... :-) Jest w tym coś, pewnie do kontekstu z mongolskim generałem pasuje bardziej. Ale czy do każdego innego też?

[Michał Nycz]

Hmm, to ja proponuję coś nieco bardziej neutralnego:
Nie liczy się jak grasz, lecz to czy wygrasz.

[Tom z Sopotu]

Zdanie, które przytoczyłem na początku pochodzi z gry Medieval II Total War (totalwar.com). Wypowiadał je mongolski generał - po wyjściu patcha poprawili drugą część zdanie na "only who wins" - pewnie gra słowna była zbyt wysublimowana. Ja tam wolałem pierwszą wersję.
To co teraz?:(

Pisząc tekst nowej piosenki, zajrzałem do wikipedii i znalazłem tam takie cóś:
Karty do gry – papierowe lub plastikowe przybory do gier karcianych. Data ich wynalezienia nie jest znana. Prawdopodobnie znano je w Chinach już przed X wiekiem.
(http://pl.wikipedia.org/wiki/Karty_do_gry)

Właściwie więc chyba nie ma przeszkód, by średniowieczny mongolski generał mógł powiedzieć: "Nieważne, kto miał prawa, ale kto wziął lewy". :)

[michalina]

Właściwie więc chyba nie ma przeszkód, by średniowieczny mongolski generał mógł powiedzieć: "Nieważne, kto miał prawa, ale kto wziął lewy". :)

No tak, pytanie tylko, czy mongolski generał grywał w karty? A może był hazardzistą? ;)

[Tom z Sopotu]

No tak, pytanie tylko, czy mongolski generał grywał w karty? A może był hazardzistą? ;)

To nie jest istotne. Ważne, że mój sposób tłumaczenia tej frazy nie będzie anachronizmem.

[Michał Nycz]

Tom, brawo. Czapki z głów.:)

[Tom z Sopotu]

A dzięki tej dyskusji oraz resztkom po tłumaczeniu "Shape of my heart" napisałem całkiem nowy tekst piosenki. Dzięki! :)

[michalina]

A dzięki tej dyskusji oraz resztkom po tłumaczeniu "Shape of my heart" napisałem całkiem nowy tekst piosenki. Dzięki! :)

??? Żebyśmy wiedzieli, za co dziękujesz ;)

[Tom z Sopotu]

??? Żebyśmy wiedzieli, za co dziękujesz ;)

Za inspirację! :)