PDA

View Full Version : Niezgodnośc płci w tłumaczeniach


Joasia:)
07-07-2011, 22:29
Sporym problemem przy tłumaczeniu tekstów literackich okazuje się być płeć, która pokazuje brak zgodności co do płci w danych językach. W przypadku niektórych języków płeć wcale nie istnieje bądź też jej użycie jej wyraźnie ograniczone (np. turecki). Przykładem takiego problemu jest koncept śmierci, która w j. polskim występuje w rodzaju żeńskim (uwarunkowania historyczne) natomiast w j. angielskim i niemieckim występuje ona w rodzaju męskim. Oto fragment P.B Shelley:

How wonderful is Death!
Death and his brother sleep

Kolejny fragment należy do Paula Celana w utworze The Todesfuge:

Der Tod ist ein Meister aus Deutschland

Nie możemy tutaj użyć 'Mistrzem' ponieważ śmierć w języku polskim jest r. żeńskiego, którego też nie użyjemy gdyż śmierć w tym utworze jest spersonifikowana przedstawiona jako mężczyzna - nazistowski oficer. Co w takim wypadku uczynić? Jak z tego wybrnąć z 'twarzą'? Zapraszam do dzielenia się swoimi doświadczeniami, przykładami, rozwiązaniami ;)

Viima
07-07-2011, 22:53
Sztandarowy przykład śmierci w rodzaju męskim występującej w j. polskim jest Śmierć u Pratchetta. To, że u Pratchetta Śmierć jest rodzaju męskiego dla części czytelników jest po prostu dodatkowym aspektem humorystycznym, jakimś tam zagraniem na polskim stereotypowym postrzeganiu śmierci jako czegoś w rodzaju żeńskim. Ludzie, z tego co się orientuję, nie wiedzą - ba, w ogóle się nad tym nie zastanawiają - że w innym języku śmierć może być rodzaju męskiego, a na przykład taki księżyc - rodzaju żeńskiego. :P

Joasia:)
07-07-2011, 23:00
W miłosnej przemowie Kaliguli do księżyca (La Lune) też jest właśnie ten problem. W j. francuskim księżyc jest r. żeńskiego, a u nas męskiego... Zgodzę się z tym, że wiele osób w ogóle się nad tym nie zastanawia bądź nie przywiązuje większej uwagi. Jestem jednak zdania, że przy tłumaczeniach płeć ma znaczenie i nie można jej lekceważyć.

empresstamika
07-10-2011, 16:55
Ten sam problem jest zwykle z samochodami, które w wielu językach są rodzaju żeńskiego i które wielu bohaterów (mężczyzn) darzy uczuciem niczym kobietę.

BABAYAGA
08-06-2011, 10:39
Ten sam problem jest zwykle z samochodami, które w wielu językach są rodzaju żeńskiego i które wielu bohaterów (mężczyzn) darzy uczuciem niczym kobietę.
Oraz Indie i pociągi po angielsku:) ale prawdziwy galimatias jest z rosyjskim, gdzie chyba dla zasady wiele wyrazów ma przeciwstawny rodzaj.

chamedafne
12-08-2011, 19:07
Wracając jeszcze do płci śmierci w języku angielskim i polskim – ciekawy jest przykład wiersza 712 Emily Dickinson [Because I could not stop for Death]. W oryginale podmiot liryczny jest zaproszony na przejażdżkę przez śmierć – mężczyznę, szarmanckiego adoratora. W przekładzie Barańczaka zaś, zapraszającą jest śmierć – kobieta, a więc tłumaczenie jest pozbawione pewnego elementu uwodzenia czy flirtu, jaki prowadzi z autorką właśnie śmierć-mężczyzna.

natka224
04-02-2012, 18:05
Witam, zamierzam napisać pracę magisterską na temat translating gender from English to Polish i poszukuję różnych przykładów utworów związanych z tym zagadnieniem.
Na pewno chcę skupić się na opowiadaniu Raymonda Carvera pt. Viewfinder (Zdjęcie), w którym płeć jednego z główynch bohaterów w ogóle nie zostaje ujawniona. Jest to zapewne zabieg celowy, gdyż autor ma to do siebie, że nie lubi zbyt wiele zdradzać w swoich opowiadaniach. Tak czy inaczej, jedynie na podstawie cech osobowości i zachowania bohatera tłumacz zadecydował, że będzie to kobieta. Swoją decyzję uzasadnił zamieszczając notę na końcu książki. Jest to niewątpliwie rozwiązanie kompromisowe, ale moim zdaniem właściwe.
Tytuł książki to "What we talk about when we talk about love".

Urszula Elias
07-16-2012, 14:16
Oraz Indie i pociągi po angielsku:) ale prawdziwy galimatias jest z rosyjskim, gdzie chyba dla zasady wiele wyrazów ma przeciwstawny rodzaj.

Problem jest też z angielskimi tekstami marynistycznymi, gdzie statek to "she" czyli rodzaj żeński. Tak jak w przypadku wspomnianej Emily Dickinson, w wierszu jest rodzaj flirtu pomiędzy podmiotem lirycznym (kobietą) a Śmiercią (mężczyzną), tak w tekstach o życiu na morzu znaleźć można personifikację statku, jako "partnerki" marynarza.

Ulka
07-16-2012, 14:25
W przypadku tekstów literackich płeć rzeczywiście często ma znaczenie. Dlatego może w takiej sytuacji trzeba poszukać polskich odpowiedników w odpowiednim rodzaju? Np. śmierć jako "żniwiarz". Chociaż to pewnie nie bardzo pasowałoby do wiersza Dickinson, bo żniwiarz nie kojarzy się z amantem:D

Invis
07-21-2012, 23:19
Witam, zamierzam napisać pracę magisterską na temat translating gender from English to Polish i poszukuję różnych przykładów utworów związanych z tym zagadnieniem.
Na pewno chcę skupić się na opowiadaniu Raymonda Carvera pt. Viewfinder (Zdjęcie), w którym płeć jednego z główynch bohaterów w ogóle nie zostaje ujawniona. Jest to zapewne zabieg celowy, gdyż autor ma to do siebie, że nie lubi zbyt wiele zdradzać w swoich opowiadaniach. Tak czy inaczej, jedynie na podstawie cech osobowości i zachowania bohatera tłumacz zadecydował, że będzie to kobieta. Swoją decyzję uzasadnił zamieszczając notę na końcu książki. Jest to niewątpliwie rozwiązanie kompromisowe, ale moim zdaniem właściwe.


W takim razie możesz też zastanowić się na "A Cat in the Rain" Hemingwaya. W oryginale płeć kota? kotki? nie jest podana, i formy czasownikowe też oczywiście na płeć nie będą wskazywać. Po polsku z kolei tłumacz musi się na coś zdecydować. Jeśli znasz to opowiadanie to wiesz, że płeć tego zwierzaka jest dość kluczowa dla interpretacji :) Możesz sprawdzić, jak poradzili sobie z tym polscy tłumacze.

Ooolek
07-22-2012, 03:03
Witam, zamierzam napisać pracę magisterską na temat translating gender from English to Polish i poszukuję różnych przykładów utworów związanych z tym zagadnieniem.
Na pewno chcę skupić się na opowiadaniu Raymonda Carvera pt. Viewfinder (Zdjęcie), w którym płeć jednego z główynch bohaterów w ogóle nie zostaje ujawniona. Jest to zapewne zabieg celowy, gdyż autor ma to do siebie, że nie lubi zbyt wiele zdradzać w swoich opowiadaniach. Tak czy inaczej, jedynie na podstawie cech osobowości i zachowania bohatera tłumacz zadecydował, że będzie to kobieta. Swoją decyzję uzasadnił zamieszczając notę na końcu książki. Jest to niewątpliwie rozwiązanie kompromisowe, ale moim zdaniem właściwe.
Tytuł książki to "What we talk about when we talk about love".

Zanim podejdziesz do tematu, przeczytaj koniecznie po kilka rozdziałów z Sherry Simon i Louise von Flotow. Nie ma nawet sensu zaczynać kwestii gender w translatoryce bez tych dwóch autorek.

nozickbuble
07-22-2012, 21:45
Z pewnością należałoby się przyjrzeć słońcu i księżycowi. Pierwszy jest po angielsku mężczyzną, drugi jest kobietą. Rodowód tych personifikacji wiedzie do mitologii greckiej. Dodatkowo księżyc jest kobietą, bo związane jest to z miesięcznym cyklem menstruacyjnym.

karlahunter0
07-23-2012, 13:14
piszę licencjat z książki Jeanette Winterson "Written on the body" -> narrator nie jest ujawniony, a książka opowiada o miłości do kobiety. Kiedy tłumaczka chciała narratorem uczynić mężczyznę - Winterson zaapelowała, aby w takim razie narratorem była kobieta, jeśli już jakiś gender musi być. Winterson jest homosexualna, i dla niej taki zabieg był normalny - ale polski przekład nabiera nowego sensu, tematem przewodnim nie jest już miłość sama w sobie, a sporna kwestia homoseksualizmu